امروزه اعتیاد یک معضل اجتماعی، بهداشتی و سیاسی و از جمله جدی ترین مسائل بشر، در اغلب کشورهای جهان، به خصوص در کشورهای در حال توسعه است. مطالعات اسناد تاریخی نشان می دهد که آشنایی انسان با مواد مخدر، به چندین هزارسال قبل از میلاد، باز می گردد. از زمان بقراط تا اطبای دوران اسلامی گزارشات متنوعی از خواص دارویی تریاک و درمان بیماری ها و مضرات و منافع آن و عوارض قطع افیون، به صورت سندرم ترک تریاک، ثبت شده است.ما در این تحقیق به بررسی کلی مضرات و منافع افیون و سندرم ترک آن ها بر اساس مستندات طبی گذشته پرداخته و تا حدودی علائم آن با مباحث طب رایج تطبیق داده شده و در نهایت پیشنهادات عملی بر اساس الگوی گذشته جهت کاهش عوارض و میزان مصرف ارائه خواهیم نمود.با توجه به قدمت استفاده از تریاک در بین مردم خاورمیانه، اطبای دوران اسلامی توانسته اند به اثرات مواد افیونی در بدن انسان پی برده و در موارد زیادی از منافع و مضرات آن در بیماری های مختلف گزارشاتی را ذکر کرده و با طرحی داروهای مرکب و اصلاح مضرات آن، افراد جامعه را با کم ترین عوارض روبرو نمایند. علاوه بر آن الگوی مصرفی آن در سنین بالا و نحوه استفاده خوراکی آن در دوران گذشته باعث شده که میزان مصرف، عوارض و علائم ترک آن به شدت موارد امروزی نباشد، زیرا اغلب مصرف افیون با مصلحات آن بوده و با این وجود در صورت وجود اعتیاد برای جلوگیری از شدت بروز سندرم ترک اعتیاد، کاهش این ماده مخدر به صورت تدریجی مطابق با توان و انرژی افراد و جایگزینی با موادی با ضرر کم تر در نظر گرفته شده است. بنابراین شایسته است سیستم بهداشتی کشور نیز با بهره گیری از پشتوانه علمی گذشته، بیشترین استفاده را از این در جهت بهبودی وضعیت سلامتی و بیماری افراد جامعه داشته باشد، وگرنه تدبیر نادرست می تواند ما را در توسعه مواد مخدر جدید و ابتلا به بیماری های کشنده عفونی و در نهایت نابودی جامعه جوان رهنمون سازد.

بسیاری از رفتارهای غیر جنسی با جنسیت و حتی فازهای مختلف دوره جنسی ارتباط دارد. لذا احتمال داده می شود یادگیری  حافظه هم بتواند تحت تاثیر هورمونهای جنسی قرار بگیرد. در این تحقیق تاثیر فازهای مختلف سیکل جنسی(Estrous cycle)، تخمدان زدایی و تیمار با استرادیول روی رفتار یادگیری و حافظه مورد بررسی قرارگرفت. از موشهای صحرایی ماده با کره، نژادWistar در محدوده وزنی 230-180 گرم در آزمایشها استفاده گردید و جهت سنجش یادگیری و حافظه از روش یادگیری احترازی غیر فعال Passive Avoidance Learning(PAL) استفاده شد. آزمایشها به طور کلی در دو گروه، حیوانات با سیکل جنسی طبیعی و حیوانات تخمدان زدایی شده انجام گرفت. یافته های تحقیق نشان میدهد که اگر چه پاسخهای شرطی احترازی در مرحله دای استروس افزایش و درمرحله پرو استروس کاهش یافته است اما این تفاوت ها معنی دار نمی باشند(P>0.05). تخمدان زدایی تاخیر در ورود به محفظه تاریک (STL) را درمرحله به خاطر آوری در مقایسه با گروه Sham به طور معنی داری افزایش (P<0.05) و تجویز 10μg استرادیول بنزوات سه روز متوالی این پاسخها را کاهش می دهد(P<0.001). بطور کلی، تخمدان زدایی پاسخهای شرطی احترازی را افزایش می دهد و تزریق روزانه غلظتهای فیزیولوژیک استرادیول به حیوانات فاقد تخمدان، این اثر را از بین می برد. لذا بنظر می رسد که استرادیول اندوژن روی رفتارهای شرطی احترازی اثر مهاری دارد درحالیکه اثر تسهیلی آن توسط بسیاری از پژوهشگران بدیهی شمرده می شود.  

گزارشات متفاوت و متناقص در مورد تفاوت و احساس درد و بروز سندرم ترک اعتیاد(Withdrawal signs)  در پاسخ به تجویز حاد و مزمن مرفین ارایه شده است. طول دوره اعتیاد به مواد مخدر نیز یکی از عواملی است که در ترک اعتیاد مورد توجه قرار گرفته است.در این مطالعه تفاوت اثر تجویز مزمن مرفین بر درد حاد، مزمن و مرحله اینترفاژ در تست فرمالین در موش های نر و ماده در زمان های مختلف (10، 15، 20 و25  روز) مصرف مرفین مورد بررسی قرار گرفت. همچنین میزان وابستگی به مرفین با مشاهده علایم ترک در بین حیوانات نر و ماده با استفاده از نالوکسان هیدروکلراید مورد بررسی قرار گرفت. گروه های معتاد (در هر گروه n=8) سولفات مرفین و گروه های شاهد (در هر گروه n=8) فقط محلول سوکروز در آب آشامیدنی دریافت کردند. در این مطالعه مشاهده شد که درد حاد و مرحله اینترفاز در حیوانات ماده در زمان های مختلف (10، 20 و 26 روز) اعتیاد به طور معنی داری بشتر از حیوانات نر می باشد، اما هیچ تفاوت جنسی در نر و ماده معتاد در درد مزمن دیده نشد. انقباضات شکمی و خوابیدن در کف قفس (writhing) که از علایم ترک می باشند، در حیوانات ماده معتاد بیشتر از نرهای معتاد می باشد. اما دیگر علایم ترک، مانند اسهال، دندان ساییدن، افتادگی پلک، بی قراری و کاهش وزن در دو جنس تفاوت معنی داری نداشت. نتایج فوق نشان می دهد که درد حاد و درد مرحله اینترفاز و بعضی از علایم ترک در موش های ماده معتاد بیشتر از موش های نر معتاد می باشد. این تفاوت های جنسی ممکن است متاثر از تفاوت حساسیت سیستم اعصاب مرکزی نسبت به ویژگی های مصرف مرفین در نرها در مقایسه با ماده ها باشد.

زمینه: مطالعه های اخیر نشان می دهند که سیستم های گلوتامینرژیک و دوپامینرژیک در بروز علایم ترک اعتیاد دخالت دارند. اسید اسکوربیک که از انتهای نورون های گلوتامینرژیک آزاد می شود، باعث تعدیل فعالیت این دو سیستم در هسته های لکوس سرولئوس، تگمنتوم شکمی و پاراژیگانتوسلولاریس و تعدیل رفتار های حیوان می شود.هدف: مطالعه به منظور تعیین تاثیر تزریق اسید اسکوربیک به درون هسته های لکوس سرولئوس، پاراژیگانتوسلولاریس و تگمنتوم شکمی مغز بر سندرم ترک اعتیاد به مرفین در موش های سفید صحرایی انجام شد.مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی که در سال 1386 در دانشگاه علوم پزشکی قزوین انجام شد، 80 موش صحرایی نر نژاد ویستار با وزن 250 تا 300 گرم به دو گروه تقسیم شدند. گروه شاهد (10 موش) محلول آب و سوکروز 3 درصد دریافت کردند. گروه معتاد (70 موش) محلول آب و سوکروز 3 درصد و مرفین (به ترتیب هر کدام از دوزهای 0.2, 0.3, 0.4 و 1/ میلی گرم بر میلی لیتر برای 48 ساعت و 0.4 میلی گرم بر میلی لیتر برای بقیه روزها تا روز 21) دریافت کردند. این گروه معتاد به 7 زیر گروه یک گروه مرفین، سه گروه sham operated و سه گروه مرفین - اسید اسکوربیک تقسیم شدند. حیوان های گروه operated sham کانول گذاری شدند، ولی محلولی به هسته های مغزی آنها تزریق نشد. در گروه مرفین - اسید اسکوربیک در پایان روز 21 و پنج دقیقه قبل از تزریق نالوکسان، یک میکرو لیتر محلول اسید اسکوربیک 8 میکرو گرم در میکرولیتر به درون هسته های مغزی به تفکیک تزریق شد. در پایان روز 21 به تمام موش ها نالوکسان (2 میلی گرم بر کیلوگرم) تزریق و علایم ترک اعتیاد آنها برای 30 دقیقه مطالعه شد.یافته ها: تزریق اسید اسکوربیک به درون هسته های لکوس سرولئوس و پاراژیگانتوسلولاریس علایم ترک اعتیاد را بیش تر از تزریق اسید اسکوربیک به درون هسته تگمنتوم شکمی مغز کاهش داد.نتیجه گیری: هنگام تزریق حاد اسید اسکوربیک برای کاهش علایم ترک اعتیاد، سیستم دوپامینرژیک موثرتر از سیستم گلوتامینرژیک عمل می کند.

مقدمه گیاه آوندولSmyrnium cordifolium در پزشکی سنتی برای درمان اضطراب، درد، بی خوابی و عوارض سندرم ترک اعتیاد که یکی از نگرانی های هر جامعه ای است استفاده می شود. مصرف داروهای اوپیوئیدی به صورت مکرر سبب ایجاد وابستگی جسمی و تحمل می شود. وابستگی را می توان توسط علائم ناشی از قطع مصرف ناگهانی دارو و با تجویز یک آنتاگونیست دارو و یا هر دو ارزیابی کرد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات مهاری عصاره هیدروالکلی این گیاه بر اختلالات ناشی از سندرم ترک اعتیاد در مقایسه با کلونیدین است. مواد و روش ها در این پژوهش تجربی از 48 موش سوری با وزن تقریبی 30-25 استفاده شد و به 6 گروه 8 تایی تقسیم و به مدت هفت روز با دریافت مورفین دوبار در روز معتاد شدند. در روزهای اول و دوم دوز مورفین 5/2 میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن بود و این دوز در روزهای پس از آن دو برابر شد تا در روز ششم به میزان کل 40 میلی گرم بر کیلوگرم رسید. در روز هفتم حیوانات آخرین تزریق مورفین 50 میلی گرم بر کیلوگرم را به صورت زیرجلدی دریافت کردند. گروه اول (سالین): این گروه غیر وابسته به مورفین بودند و با دوز معادل، نرمال سالین دریافت کردند. گروه های دوم، سوم، چهارم تحت درمان با دوزهای مختلف عصاره هیدروالکلی آوندول: این گروه ها مورفین و عصاره هیدروالکلی آوندول (SCE) با دوزهای (mg/kg 300، 200، 100) را به صورت گاواژ دریافت کردند. گروه پنجم کلونیدین: این گروه از موش ها هم زمان مورفین و کلونیدین با دوز mg/kg 2/0 دریافت کردند. گروه ششم کنترل: این گروه از موش ها فقط مورفین دریافت کردند. در تمام گروه ها در روز هفتم 30 دقیقه بعد از تزریق نالوکسان، علائم سندروم محرومیت آن ها ثبت گردید. تجزیه و تحلیل نتایج از طریق آزمون آماری آنالیز واریانس یک طرفه و مقایسه گروه ها از طریق آزمون توکی در سطح معنی داری P<0. 05 انجام گرفت. یافته های پژوهش: نتایج نشان داد که اثر عصاره هیدروالکلی آوندول بر تعداد پرش در گروه های SCE100نسبت به گروه کلونیدین کاهش معنی دار در سطح (P<0. 05) و SCE200کاهش معنی دار در سطح (P<0. 01) پیدا کرد. در گروه SCE300 نیز کاهش معنی دار در سطح (P<0. 001) نسبت به گروه کلونیدین مشاهده شد. هم چنین اثر عصاره هیدروالکلی آوندول بر میانگین تعداد ایستادن روی دوپا در گروه SCE200 بی تاثیر و SCE200 در مقایسه با گروه کلونیدین کاهش معنی دار (P<0. 05) پیدا کرد. در گروه SCE300 نیز کاهش معنی دار نسبت به گروه کلونیدین در سطح (P<0. 01) داشت. اثر عصاره هیدروالکلی آوندول بر میانگین تعداد دندان قروچه در گروه های SCE100 نسبت به گروه کلونیدین کاهش معنی دار در سطح (P<0. 05) و SCE200کاهش معنی دار در سطح (P<0. 01) پیدا کرد. در گروه SCE300 نیز کاهش معنی دار در سطح (P<0. 001) نسبت به گروه کلونیدین مشاهده شد. بحث و نتیجه گیری: با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه عصاره هیدروالکلی آوندول موجب کاهش علائم سندرم ترک اعتیاد در موش های وابسته به مورفین شد. احتمالا، تعدیل علائم سندرم ترک توسط فعال نمودن مسیرهای اپیوئیدی، گابارژیک و سروتونینرژیک باشد. البته جهت تعیین مکانیسم دقیق اثر عصاره آوندول نیاز به مطالعات بیشتری است.

مقدمه: مطالعه حاضر با هدف مقایسه تاثیر افشره بابونه، افشره زنیان و کلونیدین بر سندرم ترک اعتیاد معتادین خودیار انجام گردید.روش کار: طی یک کارآزمایی بالینی یک مرحله ای و سه سوکور، 135 نفر از معتادین خودیار به صورت تصادفی در سه گروه مقایسه و مداخله (دو گروه) قرار گرفتند. به گروه های مداخله به ترتیب افشره بابونه وافشره زنیان وبه گروه شاهد قرص کلونیدین، داده-شد. علایم توسط معیار بالینی سندرم ترک اعتیاد مواد اوپیوئیدی در 6 مرحله ثبت و با نرم افزار SPSS و توسط آزمون تی مستقل و آنالیز واریانس یک طرفه تجزیه و تحلیل گردید.نتایج: میانگین و انحراف معیار درجه سندرم ترک اعتیاد قبل از مداخله در گروه بابونه، زنیان و کلونیدین به ترتیب (24.15±7.241)، (26.52±8.845) و (23.03±7.469) و بعد از مداخله (12.11±7.442)، (11.42±8.452) و (8.51±7.775) بود. آزمون ANOVA نشان داد که سه گروه قبل از مداخله (P=0.32) و بعد از مداخله (P=0.70) تفاوت آماری معنی داری از نظر درجه سندرم ترک اعتیاد ندارند.بحث: کاهش علایم سندرم ترک اعتیاد در مصرف کننده کلونیدین بیشتر است، اما بین سه گروه تفاوت آماری معنی داری مشاهده نشد.نتیجه گیری:در مورد تاثیرافشره های گیاهی مذکور بر سندرم ترک اعتیاد انجام مطالعات بیشتر ضرورت دارد.